Guus Kuijer ontvangt Astrid Lindgren-prijs

 bron: ANP
© ANP. Guus Kuijer

De Zweedse kroonprinses Victoria heeft maandag in Stockholm de Astrid Lindgren-prijs uitgereikt aan de Nederlandse schrijver Guus Kuijer. De prijs, die is genoemd naar de schrijfster van onder meer Pippi Langkous, is de grootste in de wereld voor kinder- en jeugdliteratuur. De winnaar ontvangt een bedrag van 5 miljoen Zweedse kronen (ruim 555.000 euro).

De 69-jarige Kuijer volgde een onderwijzersopleiding en richtte zich vanaf 1973 geheel op het schrijven van boeken. Hij heeft talrijke populaire boeken geschreven, waaronder de meermalen bekroonde serie Madelief en de boeken over Tin Toeval. De jury van de prijs noemt hem een schrijver die met een scherp intellect actuele maatschappelijke problemen en de grote vragen van het leven beschrijft.

De Zweedse regering kent de prijs sinds 2002 toe aan een auteur, illustrator of organisatie die volgens de jury in de geest van de dat jaar overleden Lindgren werkt en de kinder- en jeugdliteratuur stimuleert. Kuijer is de eerste Nederlander die wordt onderscheiden. Vorig jaar ging de prijs naar de Australische auteur en illustrator Shaun Tan.

Advertenties

Opgaan in fictief boekenpersonage kan grote impact hebben

Boekenlezers die helemaal opgaan in de wereld van een fictioneel personage, lopen uiteindelijk de kans om hun eigen gedrag en gedachten bij te sturen om zoveel mogelijk op het fictief karakter te lijken. Dat is de conclusie van een onderzoek van wetenschappers aan de Ohio State University. Dit zogenaamde experience-taking kan de lezers volgens de onderzoekers op vele verschillende manieren beïnvloeden, wat volgens hen tot een aantal positieve resultaten kan leiden.De onderzoekers stelden vast dat experience-taking onder meer kan leiden tot een positiever standpunt tegenover bepaalde bevolkingscategorieën en minderheden. “Ook kan het de lezer doen afstappen van bepaalde stereotypen,” merkt onderzoeker Lisa Libby, professor psychologie aan de Ohio State University, op. De onderzoekers voegen er aan toe dat experience-taking de lezer toelaat om zijn eigen leven te laten samenvloeien met de leefwereld van de boekenpersonages, ook al blijken die fundamenteel anders te zijn dan hemzelf.”Er is echter niet altijd sprake van experience-taking,” voert onderzoeker Geoff Kaufman aan. “Het fenomeen wordt alleen opgemerkt wanneer de lezer tijdens de lectuur in staat is om zichzelf en zijn eigen concept en identiteit te vergeten. Tijdens het onderzoek bleek dat de experience-taking quasi onmogelijk werd wanneer de proefpersonen tijdens het lezen voor een spiegel werden geplaatst. Hoe meer men herinnerd wordt aan de eigen identiteit, hoe moeilijker het wordt om zich in te leven in de identiteit van een ander personage.”De onderzoekers stellen dat onder meer heteroseksuele proefpersonen zich identificeerden met een homoseksueel hoofdpersonage. “Dat was echter vooral het geval wanneer pas na verloop van tijd de homoseksualiteit aan het licht kwam,” merken ze op. “Op dat ogenblik heeft de experience-taking zich al helemaal vertrokken. Wanneer de homoseksualiteit zich al bij het begin van het verhaal manifesteert, gebeurt de identificatie veel minder gemakkelijk.” Hetzelfde gold ook voor blanke proefpersonen die een verhaal over een zwart hoofdpersonage te lezen kregen. (MH)

Stem nu direct voor de eerste jonge dichter des vaderlands

Poëzie- en podiumtalent tussen de 16 en 18 jaar kan zich kandidaat stellen als Jonge Dichter des Vaderlands (JDDV). Na een masterclass-weekend voor de 15 beste deelnemers, nomineert de jury drie finalisten. Zij maken een eigen poëzieclip waarop het publiek kan stemmen. Tijdens het Doe Maar Dicht Maar festival op 2 juni 2012 wordt de eerste JDDV bekendgemaakt.

Drie finalisten van de verkiezing Jonge Dichter des Vaderlands maken kans op de titel: Joanne, Sannemaj en Kenza.

Zij hebben alle drie een poëzieclip opgenomen. Vanaf NU kan er gestemd worden!
Tijdens het Doe Maar Dicht Maar festival op 2 juni 2012 wordt de eerste Jonge Dichter des Vaderlands bekendgemaakt.
Locatie: Oosterpoort Groningen.

In het hoofd van haar broer
In het hoofd van haar broer
kwam nog een laatste gedachte op
toen het water zijn lichaam omarmde,
zijn hoofd verborg in de golven.
Ze had willen redden
Maar de schepen voeren nog, boeien dreven.
En ook zij was in gedachten verzonken.

Stem

De havenverteller
In zijn hart schreeuwt een vogel
in zijn baard hangen eeuwen en
zijn handen verklaren zijn onrust.
Hij wil de behaalde jaren evenaren
onbewust wordt zijn huid zwarter
en zwarter.

Deze dokwerker blijft praten, vertelt
verhalen over een tijd die nooit meer zal zijn.
Nee bang is hij niet, nu hij elke avond
de salsa danst met zijn nieuwe vriend.

Stem

Begrip

De bevolking groeit
dat is in een notendop
wat ik te vertellen heb

Eerst was er één
God
voor zover hij menselijk was
waarschijnlijk een eenzaam bestaan

Toen waren er duizend
mensen
schoonheid in ongekende mate
en een prachtig gebrek aan kennis

Nu tel ik zeven miljard
barbaren
gelogen gastvrijheid
eenieder blind verklaard

Stem

Gerichte aandacht voor taal en rekenen werpt vruchten af

Leerlingen van basisscholen die afgelopen tijd via speciale verbetertrajecten gericht aan de slag zijn gegaan met taal en rekenen boeken betere resultaten. Dit blijkt uit de monitor over het schooljaar 2010-2011 van de Inspectie van het Onderwijs, in samenwerking met de PO-Raad. Zo’n 1800 basisscholen namen de afgelopen drie jaar deel aan taal- en rekenverbetertrajecten. Voor het tweede jaar op rij zijn de resultaten op de tussentoetsen begrijpend lezen en rekenen van de deelnemende scholen verbeterd. Ook is het percentage taalzwakke en rekenzwakke scholen gedaald ten opzichte van het startjaar 2008-2009.

Ongeveer de helft van de deelnemende scholen stond bij aanvang van de verbetertrajecten te boek als taalzwak of rekenzwak. In het schooljaar 2010-2011 is dit gedaald tot een kwart. De totaalscore op de Cito Eindtoets van scholen die deelnamen aan de taal- of rekenverbetertrajecten, steeg in het schooljaar 2010-2011 ten opzichte van het startjaar 2008-2009. Deze stijging is iets groter dan de stijging van de totaalscore op de Cito Eindtoets van de scholen die niet aan de verbetertrajecten deelnemen. De meeste scholen die deelnemen aan de taal- en rekenverbetertrajecten geven aan dat zij de trajecten als (zeer) zinvol ervaren en dat de verbetertrajecten een positief effect hebben op de leerprestaties.

Minister Marja van Bijsterveldt (Onderwijs) is te spreken over de geboekte resultaten: “Een goede beheersing van taal en rekenen is essentieel om goed te kunnen functioneren in de samenleving. We zien dat basisscholen die extra werk maken van taal en rekenen en daarbij gericht kijken op welke manier ze dat doen, deze inzet ook terug zien in de leerprestaties van hun leerlingen. Komende tijd gaan we daarom samen met de scholen door op deze ingeslagen weg. We zullen basisscholen blijven ondersteunen bij het verbeteren van de taal- en rekenresultaten van hun leerlingen.”

Gerichte ondersteuning door School aan Zet

De basisscholen die de afgelopen drie schooljaren aan deze verbetertrajecten deelnamen, ontvingen hiervoor een financiële bijdrage van het ministerie van OCW. Aan deze bijdrage was een eigen bijdrage en een evaluatieverplichting van de school verbonden. Dit geld konden scholen inzetten om doelgericht te investeren in betere onderwijsopbrengsten op de basisvaardigheden taal en rekenen. Om de prestaties van de deelnemende scholen te volgen, voerde de Inspectie van het Onderwijs elk jaar een monitor uit.

Komende tijd zullen nog meer basisscholen opbrengstgericht gaan werken. Scholen krijgen niet alleen extra geld om in te zetten voor deze doelen, zij kunnen binnen het programma School aan Zet ook een beroep doen op adviseurs die hen daarbij gericht ondersteunen.

A.F.Th. Van der Heijden wint Libris Literatuurprijs 2012

A.F. Th. Van der Heijden De Bezige BijA.F. Th. Van der Heijden/ Foto De Bezige Bij

A.F.Th. van der Heijden heeft de Libris Literatuurprijs 2012 gewonnen. Dat is zojuist door juryvoorzitter Robbert Dijkgraaf, tijdens het galadiner voor genodigden in de Spiegelzaal van het Intercontinental Amstel Hotel in Amsterdam, bekend gemaakt. Aan de prestigieuze prijs is een geldbedrag van 50.000 euro verbonden.

De Librisjury, die naast Robbert Dijkgraaf bestaat uit Kester Freriks, Theo Hakkert, Dirk Leyman en Saskia Pieterse, noemt Tonio een roman met een ‘ongeëvenaarde veelstemmigheid’:

‘Alle registers die bij dood en rouw horen, worden op superieure wijze bespeeld: van aankondiging en verzoening tot ontkenning, van woede en verzet tot aanvaarding. In het slotkoor van deze symfonie van de dood klinkt zelfs hoop, hoe genadeloos dat in het licht van de voorgaande gebeurtenissen ook lijkt.’

NRC-Boekenredacteur Arjen Fortuin, aanwezig bij de uitreiking, omschreef de reactie in het publiek op de bekendmaking van de winnaar van de Librisprijs als ’merkwaardig’:

,,Normaal gesproken barst er een enorm rumoer los. Nu viel iedereen, na de bekendmaking van de winnaar, direct stil. Niet uit ontevredenheid. Uiteindelijk gaat ieders gedachte uit naar de dood van die jongen. Via het boek word je direct teruggedreven naar de triest aanleiding van deze roman.”

Uitgever Henk Pröpper, namens Van der Heijden aanwezig bij de uitreiking, sprak tijdens de ceremonie een dankwoord uit namens de auteur. Van der Heijden gaf daarin te kennen dat hij met zijn roman Tonio een stem heeft willen geven. Deze prijs is het klankbord daaronder. Verder bedankte Van der Heijden in het dankwoord zijn vrouw Mirjam Rotenstreich. Tot slot richtte Van der Heijden zich tot zijn overleden zoon:

,,en jij daar Tonio, ik had liever geen requiem voor je gemaakt.”

In een live-interview met Nieuwsuur liet Van der Heijden weten direct na de dood van Tonio de behoefte gevoeld te hebben zijn zoon een stem te geven. ,,Dat verdiende hij”, zei Van der Heijden.

Van der Heijden onderkent dat het schrijven van het boek, dat hij toch vooral als vader schreef, een uiterst moeilijk proces was. Van der Heijden:,,uit masochisme, eigenlijk.”

Van der Heijden zegt goed te kunnen verklaren waarom zijn requiem-roman zo’n succes is:

,,Heel veel mensen die iemand verloren hebben, een kind of een geliefde, zeggen zich in dit boek te herkennen. Mensen willen dit lezen. Maar nog meer mensen die mij schrijven hebben niemand verloren. Ze lezen Tonio om hun eigen angst te bezweren.”

In een recensie schreef Arjen Fortuin het volgende over Tonio van A.F.Th. Van der Heijden:

,,Vergeleken met de rest van zijn oeuvre is dit boek een halve Van der Heijden, of een Van der Heijden tegen wil en dank. Want natuurlijk zit het boek vol met de dwarsverbanden en verwijzingen die Van der Heijden als geen ander kan blootleggen. Zoals het feit dat het ongeluk van Tonio is vastgelegd door een bewakingscamera, net als de dood van Tonnis Mombarg in Homo duplex. Of het feit dat Tonio geboren werd in de zomer waarin het Nederlands elftal werd gehuldigd als Europees kampioen 1988 en dat hij stierf aan de vooravond van het ‘zilveren’ WK 2010. Beide huldigingen komen in het boek voor. In een gewone roman zou Van der Heijden zo’n literair effect ten volle hebben uitgevent, soms op het euforische af. Hij is een schrijver die leeft van het vergroten, liefst tot mythische proporties van wat hij in de wereld aantreft. In Tonio lijkt hij daar amper in geïnteresseerd.”

Tonio werd gekozen uit een shortlist met daarop ook:

– Bittere bloemen van Jeroen Brouwers

– Het bloed in onze aderen van Miquel Bulnes

– Ik, Hollywood van Jan Van Loy

– Naar de overkant van de nacht van Jan van Mersbergen

– Gelukkig zijn we machteloos van Ivo Victoria

Aan een nominatie voor de shortlist is een bedrag verbonden van 2.500 euro. De winnaar krijgt zoals gezegd 50.000 euro. Daarmee bedraagt het totale prijzengeld van de Libris Literatuurprijs 65.000 euro.

In 2011 won de Vlaamse auteur Yves Petry de Libris Literatuurprijs met zijn roman De maagd Marino.