Groenman-taalprijs voor cabaretier Herman Finkers

Herman Finkers krijgt op 26 november in Breda de Groenman-taalprijs uitgereikt. Dat is een prijs die elke twee jaar door het Genootschap Onze Taal wordt toegekend aan iemand die zich in de media onderscheidt door zijn taalgebruik. Voor Finkers, niet alleen een taalvaardig cabaretier maar ook een actief bevorderaar van het Twents, geldt dat zeker. Bekende voorgangers van Finkers die de prijs hebben gekregen, zijn onder anderen Drs. P, Martine Tanghe en Adriaan van Dis. (Zie ook de Stentor en NOS Nieuws.)

Herman Finkers neemt zijn prijs in ontvangst op het Onze Taal-congres ‘Taal leren’ op 26 november in het Chassé-theater in Breda. Hij zal daar ook een dankwoord uitspreken. Aanmelden voor het congres is mogelijk via deze website.

Advertenties

Eerste Nederlandse iPad-roman is gratis beschikbaar

Ivo Victoria – still uit de trailer.

‘Gelukkig zijn we machteloos’, de nieuwe roman van Ivo Victoria, verschijnt als eerste Nederlandse roman als ‘enhanced e-book’ voor de iPad. Naast het e-book bevat deze speciale iPad-uitgave onder andere een luisterversie van het boek (ingesproken door de schrijver), een videodagboek, videofragmenten met korte verhalen, geluidseffecten en meer.

Vanaf vandaag tot 6 oktober is het boek gratis te downloaden. ‘Door het enhanced e-book gratis beschikbaar te stellen kunnen potentiële lezers kennismaken met mijn roman. In die zin zetten we de iPad-uitgave ook in als een marketingtool,’ zegt Ivo Victoria. ‘Mijn vorige roman heb ik via mijn website ook enige tijd gratis aangeboden. Dat heeft alleen maar een positief effect gehad op de verkoop van het papieren boek.’

‘Gelukkig zijn we machteloos’ is de tweede roman van Ivo Victoria. In 2009 verscheen zijn debuut ‘Hoe ik nimmer de Ronde van Frankrijk voor min-twaalfjarigen won (en dat het me spijt)’. Van dit boek werden meer dan 10.000 exemplaren verkocht.

De trailer van het boek:

Spatieregels

 

Een samenstelling is een woord dat is opgebouwd uit twee of meer woorden die ieder zelfstandig kunnen voorkomen. Denk aan woorden als tuinbroek(tuin+broek) en badslippers (bad+slippers). Samenstellingen worden in het Nederlands altijd aan elkaar geschreven, om zo aan te geven dat de woorden van de samenstelling bij elkaar horen. Eventueel kan een koppelteken worden gebruikt om de opbouw van de samenstelling duidelijker te maken, maar het gebruik van een spatie in het samengestelde woord is altijd fout.

Maar wat als het woord te lang wordt?

Waarom zou je ‘theepot‘ aan elkaar schrijven en ‘hagelslagverpakking‘ niet? Het maakt niet uit uit hoeveel delen het woord is samengesteld. Ook samenstellingen die bestaan uit drie of meer delen worden aan elkaar geschreven. Het is dus ‘waterkrachtcentrale‘, ‘vijfsterrenhotel‘, ‘derdewereldland‘ en ‘langetermijnplanning‘. Hoewel het vaak helemaal niet nodig is, geldt ook hier dat het eventueel is toegestaan om de structuur van de samenstelling met een koppelteken te verduidelijken. Maar nooit met een spatie! Wees dus niet bang om lange woorden te schrijven; het is ‘langetermijnplanning‘ (of eventueel ‘langetermijn-planning’) en dus niet ‘langetermijn planning’ of ‘lange termijnplanning’.

Zijn er uitzonderingen waarbij het gebruik van een spatie wel correct is?

Bij een samenstelling met een eigennaam – zoals ‘Marco Borsato’, ‘Tweede Kamer’ of ‘Albert Heijn’ – wordt die naam als eenheid opgevat, en daarvan wordt de spelling in een samenstelling niet veranderd. Eventuele spaties blijven daarbij dus gehandhaafd, en dat is dan ook meteen de enige uitzondering. In principe worden de eigennaam en de rest van de samenstelling aaneengeschreven. Het is vaak duidelijker om tussen de eigennaam en de rest van de samenstelling een koppelteken te plaatsen, om aan te geven waar de eigennaam ophoudt. Zo wordt het dus ‘Marco Borsato-fanclub’‘Tweede Kamer-lid’ en‘Albert Heijn-filiaal’.

Zijn er verder nog voorbeelden waarin het gebruik van een spatie juist is?

Nee, samenstellingen worden verder altijd aan elkaar geschreven. Het is echter niet gezegd dat een combinatie zoals ‘lange afstandsloper’ altijd fout is. Als niet de afstand lang is maar de loper zelf, dan is ‘lange’ een bijvoeglijk naamwoord bij ‘afstandsloper’ en wordt het dus als twee woorden geschreven. Maar dat is wat anders dan een ‘langeafstandsloper‘! Dit onderscheid is overigens precies de reden dat een samenstelling helemaal aan elkaar geschreven moet worden, zonder spaties.

Oké, geen spaties dus. Maar wat met het koppelteken?

Je mag het koppelteken dus eventueel gebruiken als je denkt dat dat de leesbaarheid van het woord ten goede komt. Maar er zijn ook nog een paar gevallen waarin je verplicht bent een koppelteken te gebruiken.
Bijvoorbeeld bij samenstellingen met een afkorting (cd-doosje), een symbool (@-teken) of een cijfer (60-jarige).
Of in gevallen van ‘klinkerbotsing’ waarbij in de samenstelling twee klinkers achter elkaar komen te staan die als één klank gelezen kunnen worden. Om te voorkomen dat de ‘o’ en de ‘e’ als ‘oe’ worden gelezen, schrijf je ‘macro-economie’ met een streepje. Iets dergelijks geldt ook bij ‘milieu-inspecteur‘.

Samengevat

Er zijn best wat situaties waarbij je in lange samengestelde woorden een koppelteken mag of moet gebruiken. Maar gebruik in samengestelde woorden dus nooit een spatie!

Nieuwe jeugdboekenprijs uitgereikt; de Gouden Lijst.

AMSTERDAM – De nieuwe jeugdboekenprijs, de Gouden Lijst, is zaterdag in Amsterdam voor de eerste maal uitgereikt.

NU.nl/Peter Pasman

Gouden LijstFotoserie

De winnaars zijn: Soldaten huilen niet van Rindert Kromhout en Tamarvan Mal Peet, zo maakte de Stichting Collectieve Propaganda van het Nederlandse Boek (CPNB) bekend.

Naast de Gouden Griffel, voor de leeftijdscategorie van 6 tot 12 jaar, bestond er nog geen prijs voor boeken voor tieners van 12 tot 15 jaar. Vanaf 15 jaar is er de Dioraphte Jongerenliteratuur Prijs.

De Gouden Lijst is in het leven geroepen op uitdrukkelijk verzoek van de Griffeljury, aldus het CPNB. ”De jury kreeg mooie boeken onder ogen maar kon deze niet bekronen omdat ze niet in de juiste leeftijdscategorie vielen.”

Soldaten huilen niet van Kromhout is bekroond als oorspronkelijk Nederlandstalig boek. Tamar krijgt de prijs in de categorie vertaalde boeken. Mal Peet is een Engelstalige auteur.

De kracht van een goed verhaal

Het juiste verhaal op het juiste moment kan veel effect sorteren. Bij pesten kan het verhaal ” Tijl Uijlenspiegel en de vreselijke stad Hamme ” zorgen voor een goede spiegel.

Hang in je lokaal een paar spiegels op en de boodschap komt regelmatig terug. Je kunt leerlingen na afloop van het verhaal nog een poster laten maken met als titel: “Kijk eens wat vaker in de spiegel van Hamme”.  Die posters kunnen een plekje bij de spiegels krijgen.

Je kunt het verhaal lezen door op de link hieronder te klikken.

Tijl Uilenspiegel

Voorleescollectie voor peuters in dorpen Achtkarspelen

BUITENPOST – In vijf van de zes Noordoost-Friese gemeenten – namelijk Achtkarspelen, Dantumadiel, Dongeradeel, Ferwerderadiel en Kollumerland – zijn dorpen waar geen bibliotheek is. Voorheen kwam daar de bibliobus, sinds 2009 gebeurt dat niet meer.

De collectie boeken is overgebracht naar de basisscholen. Daarmee kan een doelgroep niet worden voorgelezen, namelijk de peuters. De stichting openbare bibliotheken Noordoost Fryslân heeft daarom het initiatief genomen tot het plaatsen van een collectie peuterboeken op de speelzalen.

Het gaat om 29 peuterspeelzalen en één kinderdagverblijf. Op elke locatie moeten boeken komen waaruit op de locatie zelf kan worden voorgelezen, maar waar ouders ook boekjes kunnen lenen. Met dit initiatief wil de stichting de taalontwikkeling bij peuters verbeteren. Maar ook bijdragen aan de tweetalige opvoeding door zowel Nederlands- als Friestalige boekjes aan te bieden.

Om de voorleescollectie dertig keer aan te schaffen, heeft de stichting subsidie aangevraagd via Plattelânsprojekten Noordoost Fryslân. Het gebiedsplatform ondersteunt dit initiatief van harte. Het draagt bij aan de ontwikkeling van jonge kinderen.

Het sterke aan dit project is ook dat het gebiedsbreed is opgezet. Dat is eerder gebeurd met het project schoolmediatheken waarbij een uitleenconcept is bedacht voor de basisscholen in de dorpen zonder bibliotheek. Voor de voorleescollectie is een bedrag nodig van ruim € 72.000. Aan de provincie is een bijdrage gevraagd van ruim € 20.000.

Tweederde werknemers kan niet blind typen

Slechts een kwart van alle Nederlandse studenten en werknemers kan typen met negen of tien vingers zonder op het toetsenbord te kijken. Tweederde van de werknemers heeft de ogen niet alleen op het beeldscherm maar ook op het toetsenbord. Vrouwen doen het beter dan mannen; ook jongeren en hogeropgeleiden zijn in het voordeel.

De meeste mensen die nu niet blind kunnen typen, denken een kwart tot zelfs de helft sneller te kunnen werken als ze dat wel zouden kunnen. Een deel van hen heeft overigens wel typles gehad; de helft van de mensen heeft het zichzelf aangeleerd. (VKbanen.nl)