Alvast een nieuwe taal leren op de basisschool

In de toekomst moet elke EU-burger twee vreemde talen kunnen spreken. Deze boodschap verkondigde de Europese Raad al in 2002. Toch verschillen de Europese lidstaten nog enorm in de manier waarop hun vreemdetalenonderwijs is ingericht: zowel qua taalkeuze, lesmethodes, als de leeftijd waarop ze met de lessen beginnen.

“Do you speak English?” Steeds meer Nederlandse kinderen leren al in de kleuterklas Engels en zouden hierop volmondig “Yes, we can” kunnen antwoorden. Alle scholen in ons land geven verplicht Engelse les in groep 7 en 8, maar steeds meer scholen kiezen ervoor om al veel eerder te beginnen.

Volgens cijfers van het Europees Platform – dat zich bezighoudt met internationaliseren in het onderwijs – zijn er dit jaar ongeveer 450 Nederlandse basisscholen die vóór groep 7 beginnen met Engels: sommige beginnen in groep 5, andere al in de kleuterklas (vroeg Engels).

Grafiek vreemde talen in NederlandPopup

Het Europees Platform houdt al een aantal jaren bij hoeveel basisscholen een vreemde taal voor groep 7 aanbieden. Hiernaast zie je dat het aantal scholen enorm aan het stijgen is, en dat er dit jaar al 504 scholen extra Engels, Frans, Duits en/of Spaans aanbieden.Afbeelding: © Europees Platform

Niet alleen Engels wordt onderwezen op de basisschool, er zijn momenteel ook scholen die Duits, Frans en Spaans aanbieden. In Nederland zijn er dus veel initiatieven om leerlingen op jonge leeftijd met vreemde talen kennis te laten maken, maar hoe zit dat in de rest van Europa? En op wat voor manier leren deze jonge kinderen een extra taal?

Europees taalbeleid

In 2002 kondigde de Europese Raad aan ernaar te streven dat op den duur iedereen naast de moedertaal twee andere talen beheerst. Het op jongere leeftijd leren van vreemde talen moet daaraan bijdragen. De gedachte hierachter is dat jongeren zich vaak succesvoller een taal eigen maken, en dat kennis van meer talen bijdraagt aan begrip en verdraagzaamheid. Binnen Europa verschillen de lidstaten echter nog enorm in de manier waarop ze hun vreemdetalenonderwijs hebben georganiseerd: zowel qua taalkeuze, lesmethodes, als de leeftijd waarop ze met de lessen beginnen.

Schoolkinderen

In de meeste Europese landen komen kinderen tussen 8 en 11 jaar voor het eerst op school met een vreemde taal in aanraking. In Nederland en Vlaanderen is Engels pas verplicht vanaf groep 7 (10/11 jaar). In vergelijking met andere Europese landen is dat aan de late kant. Maar Nederlandse scholen zijn bezig met een inhaalrace.

In Denemarken leren kinderen een nieuwe taal vanaf 9 jaar, in Griekenland vanaf 8 jaar, en in Italië beginnen scholen al op 7-jarige leeftijd met de extra taal. Leerlingen in landen als Luxemburg, Oostenrijk en Noorwegen beginnen standaard met 6 jaar. De afgelopen jaren werd echter op steeds meer scholen in Nederland vroeg Engels ingevoerd, en hierdoor beginnen sommige leerlingen in Nederland al op 4-jarige leeftijd met een extra taal. In Spanje beginnen sommige kinderen zelfs op 3-jarige leeftijd.

Head, shoulders, knees and toes

Maar hoe kun je nu zo’n jong kind een nieuwe taal leren? Die vraag ligt voor de hand als je bij het leren van een vreemde taal denkt aan woordenboeken, rijtjes stampen, grammaticaoefeningen. Kortom, de manier waarop je op de middelbare school talen leert. De allerjongsten kunnen echter nog niet lezen en daarom worden de taallessen heel anders vormgegeven.

Zo proberen scholen met liedjes (bijvoorbeeld Head, shoulders, knees and toes) en allerlei spelletjes in de vreemde taal de kleuters de nieuwe taal te leren. Ook zijn er scholen die sommige schoolvakken (zoals handvaardigheid) in de nieuwe taal geven. Het idee hierachter is dat kleuters op een natuurlijke manier de extra taal leren. Dat wil zeggen: op een manier die zo veel mogelijk lijkt op de verwerving van hun moedertaal.

Kind met handpop

Veel klassen maken gebruik van een handpop. Afbeelding: © GlenCooper

Kleuters kunnen de nieuwe taal van verschillende personen opsteken. In Nederland komen verschillende situaties voor: soms zijn er gespecialiseerde leerkrachten (net als op een middelbare school), soms doet de groepsleerkracht het zelf, en soms is er een duo-team (waarbij de groeps- en vakdocent samen de lessen verzorgen).

In Europa is het over het algemeen de groepsleerkracht die nieuwe talen onderwijst op de basisschool. Veel klassen maken bijvoorbeeld gebruik van een handpop die alleen de vreemde taal begrijpt, om kinderen te stimuleren alsnog de andere taal te spreken.

Trijetalige basisskoalle

De keuze van de extra taal of talen varieert binnen Europa. De Europese Unie heeft 23 officiële landstalen, maar de meest onderwezen vreemde taal blijft Engels. In Nederland is dit ook het geval als we kijken naar hoeveel basisscholen Engels aanbieden in vergelijking tot bijvoorbeeld Duits. Op de tweede plaats staan Frans (met name in Italië en Spanje) en Duits (met name in Scandinavische landen). In Oost-Europa wordt ook veel Russisch onderwezen. Het komt nog weinig voor dat scholen andere wereldtalen – zoals Mandarijn – aanbieden.

Meestal kiest men een taal om historische, economische of politieke redenen, maar soms ook kiest men voor onderwijs in minderheidstalen of regionaal belangrijke talen. Voorbeelden zijn Tsjechisch in sommige Oostenrijkse scholen, Catalaans op Spaanse, en Fins op Noorse scholen. In Nederland wordt in Friesland het Fries en Nederlands onderwezen. Er zijn daar zelfs Trijetalige basisskoalle waar behalve in het Nederlands en het Fries ook een groot gedeelte van de lessen in het Engels wordt gegeven. Nederland is niet het enige land met drietalige basisscholen. Deze bestaan ook in Baskenland, waar naast Engels nog Spaans en Baskisch worden onderwezen, en in Finland, waar men Engels, Fins, en Zweeds kan leren.

 

Misschien vraag je je nu af: kan zo’n nieuwe taal geen kwaad voor het Nederlands van kleuters die nog bezig zijn hun eigen taal onder de knie te krijgen? Als kleuters immers enkele uren per week een vreemde taal horen, is er minder tijd om ze op school Nederlands te leren.

Taalkundigen van de Rijksuniversiteit Groningen hebben onderzoek gedaan onder Nederlandse kleuters die al heel jong Engels leerden (PDF: Artikel Vroeg Engels). Daaruit bleek dat de beheersing van het Nederlands niet te lijden had onder de nieuwe taal. Onderzoek op de Trijetalige basisskoalle gaf eveneens een positieve uitkomst. De kinderen van die scholen beheersten het Nederlands even goed als kinderen op controlescholen die enkel in het Nederlands les kregen. Onderwijs in één of twee extra talen – zoals Fries en Engels – hoeft dus geen negatieve invloed te hebben op de taalontwikkeling.

Meer onderzoek

Gezien de groeiende populariteit van vreemdetalenonderwijs in Nederland en de doelstellingen van de Europese Unie, zullen er waarschijnlijk de komende jaren steeds meer basisscholen nieuwe talen aanbieden; op steeds jongere leeftijd.

kinderen

Afbeelding: © Inferis

We hebben echter gezien dat er binnen Europa grote verschillen zijn in de manier waarop het vroeg vreemdetalenonderwijs wordt vormgegeven.

De komende jaren zal er dus nog veel onderzoek verricht moeten worden, om bijvoorbeeld uit te vinden wat de beste leeftijd is om te beginnen met de vreemde taal. Op 3-jarige leeftijd net als Spaanse kinderen, of juist op 12-jarige leeftijd net als Vlaamse kinderen? Maar ook hoeveel uren per week de leerlingen de taal moeten horen, wat een extra taal betekent voor dyslectische kinderen, voor allochtone kinderen, en nog veel meer.

FLiPP logo

In Nederland loopt momenteel het Foreign Languages in Primary school Project (FLiPP) op Rijksuniversiteit Groningen en Universiteit Utrecht. In dat project houden de onderzoekers zich bezig met allerlei aspecten van vroeg Engels. Ze proberen bijvoorbeeld uit te vinden hoeveel uur les je per week nodig hebt, of het belangrijk is dat je al jong een tweede taal op school leert, en hoe goed het Engels van de leerkracht moet zijn. Op hun website www.project-FLiPP.com kun je bovendien nog veel meer interessante informatie vinden over Engels op de basisschool!

Advertenties

Geef een reactie

Vul je gegevens in of klik op een icoon om in te loggen.

WordPress.com logo

Je reageert onder je WordPress.com account. Log uit / Bijwerken )

Twitter-afbeelding

Je reageert onder je Twitter account. Log uit / Bijwerken )

Facebook foto

Je reageert onder je Facebook account. Log uit / Bijwerken )

Google+ photo

Je reageert onder je Google+ account. Log uit / Bijwerken )

Verbinden met %s