Experimenteer met het toepassen van ICT in de les

26 sep

Hoe kun je ICT op een goede manier inzetten in de les? Wat is de meerwaarde van een sociaal medium als Twitter? Kun je de iPad gebruiken in het klaslokaal? Suzanne Lustenhouwer, iPad-coördinator van het Berlage Lyceum in Amsterdam, geeft in dit artikel een eerste aanzet tot het beantwoorden van deze vragen. ‘Het is een kwestie van experimenteren met de verschillende tools om te achterhalen of iets wel of niet werkt. Technologie hoort het leven van de leraar makkelijker te maken.’

Suzanne Lustenhouwer

Als je leerlingen vraagt waar ze een vreemde taal hebben geleerd dan is ‘op school’ zeker niet altijd het meest voor de hand liggende antwoord. Het antwoord is dan bijvoorbeeld dat ze dit vooral hebben geleerd van tv, films, vakanties, games, Twitter, Facebook of muziek. Dat is niets nieuws. Het leren van talen gebeurde altijd al voor een groot gedeelte buiten school. Maar wat wel nieuw is, is dat we deze verschillende manieren gemakkelijk kunnen introduceren in de klas.

Op het Berlage Lyceum in Amsterdam zijn we vorig jaar met een iPadpilot begonnen, waarbij we klassen en leraren hebben voorzien van iPads. Op deze manier proberen we de lessen aan te vullen met multimediale, interactieve en verdiepende content. Maar we zien de vraag naar het gebruik van ICT in de les niet alleen in deze klassen terug.

Ook leerlingen in de niet-iPadklassen verwachten dat ze met hun iPhones, Android, Blackberries, iPods en dergelijke het wifinetwerk van school kunnen gebruiken. Zo merk je dat je veel van de ICT-tools die we in de iPadklassen gebruiken, eigenlijk in alle lessen kan gebruiken. Op een iPad is dat gemakkelijker, want het apparaat is sneller en het scherm is groter. De opdrachten die leerlingen op een iPad maken, kunnen echter in de meeste gevallen ook op een smartphone worden gemaakt.

De leerlingen zijn eraan gewend om de hele dag online te zijn, om vragen aan elkaar te stellen via Twitter, te mailen, woorden op te zoeken, te bloggen, filmpjes te maken, spelletjes te spelen en noem het maar op. Waarom zouden ze dan hiermee moeten stoppen zodra ze een klaslokaal binnen stappen? Voor veel leerlingen voelt dit onnatuurlijk en het kan het leerproces belemmeren. Sociale media op school hebben vaak al snel negatieve connotaties. Maar het is ook heel makkelijk deze op een positieve manier te gebruiken.

Twitteren in de klas

Zo kan je bijvoorbeeld Twitter in de les op een educatieve manier inzetten. Het merendeel van de leerlingen heeft al een Twitteraccount en een smartphone (verdeel anders de klas in groepjes). Een manier waarop ik Twitter gebruik, is als brainstormactiviteit om voorkennis te activeren aan het begin van een les.

Een voorbeeld uit mijn praktijk. Met de tweede klas (een klas die het tweetalig vwo volgt) gaan we een stukje uit het verhaal van Dracula lezen. Aan het begin van de les vraag ik wat de leerlingen hier al over weten. De woorden die bij ze opkomen moeten ze tweeten op hun telefoon met het gebruik van hashtag #2hdracula. Een hashtag (#) is de zoekfunctie van Twitter. Als ik op #2hdracula zoek op twitter, dan krijg ik automatisch alle tweets te zien die de leerlingen in klas 2H versturen.

De meerwaarde hiervan is dat ik een antwoord krijg van alle leerlingen en zo elke leerling een stem geef. Als ik een vraag klassikaal stel, dan gaan altijd dezelfde vingers omhoog en zijn het dezelfde leerlingen die antwoord geven en ook dezelfde leerlingen die afhaken. Je merkt meteen dat je op deze manier een andere doelgroep activeert, want het zijn juist de leerlingen die snel afgeleid zijn door hun telefoons die als eerste het antwoord geven.

Visualiseer tekst met Wordle

Voor de Twitteropdracht geef ik de leerlingen ongeveer drie minuten. Als ze klaar zijn, kopieer en plak ik alle reacties in een Wordle. Een Wordle is een visuele representatie van een tekst. Hoe vaker een woord is gebruikt, hoe groter dit op het plaatje verschijnt. Zo krijg je een duidelijke samenvatting van alle antwoorden van de leerlingen. Het mooie is dat deze technologie veel ruimte biedt voor improvisatie. Er wordt vaak gedacht dat het gebruiken van ICT in de les om veel voorbereidingstijd vraagt. Als je een plan hebt en weet welke tools je gaat gebruiken voor welk doeleinde is dat lang niet altijd waar. Het kopiëren en plakken van de tweets en het bewerken van de Wordle duurt bij elkaar niet langer dan een minuut.

Na het bespreken van de Wordle waarin de antwoorden van de leerlingen verwerkt zijn, kan ik deze vergelijken met een Wordle van het hele verhaal van Dracula. Deze had ik wel al eerder gemaakt door de digitale tekst van het verhaal van Dracula in te voeren.

Een andere toegevoegde waarde van het gebruiken van een Wordle in het taalonderwijs is dat het leerlingen op een fijne manier een introductie geeft op een tekst. Met de Wordle van een tekst kan je door middel van de meest gebruikte woorden de tekst uitleggen. Woorden in de Wordle die de leerlingen niet kennen, kan je dan nader toelichten. Als de leerlingen de meest voorkomende woorden in de tekst begrijpen, dan gaat het lezen van de tekst ook een stuk gemakkelijker. De Wordle in figuur 1 is van de leerlingen. Je ziet dat het woord slagtandengroter is dan fangs. Er was dus een aantal leerlingen dat het juiste woord hiervoor niet wist.

Aan de hand van de Wordle uit figuur 2, van de tekst van Dracula, kan je beginnen met een introductie over het verhaal, zoals bijvoorbeeld uitleggen wie Arthur, Lucy, Van Helsing en de Count zijn. Ook valt op dat de meest voorkomende woorden te maken hebben met beschrijvingen van het uiterlijk, wat mij een invalshoek geeft om het genre gotiek in de literatuur te bespreken.

Autonomie van de leraar 

De ontwikkelingen in de technologie gaan veel sneller dan de school kan bijbenen. Tien jaar geleden zagen we de opmars van de digibords komen. Toen ik twee jaar geleden kwam werken op het Berlage Lyceum, hingen er misschien zes digibords in de hele school. Inmiddels hangen deze in alle lokalen. Maar waarom zou je onaantrekkelijke Smartnotebook-presentaties willen maken die je voor de klas moet bedienen, als je een prachtige presentaties kan maken met Keynote (van Apple) of Prezi. Je kan er ook voor kiezen een PowerPointpresentatie te maken die je al lopend door het klaslokaal kan bedienen met je telefoon of tablet. Hiervoor heb je de app van Splashtop of de app van HippoRemote nodig. HippoRemote gebruik ik dagelijks in mijn lessen. Het is een soort afstandsbediening die via het wifinetwerk je laptop bedient. Zo kan ik het gebruiken om tijdens het presenteren van een PowerPoint door de klas lopen en te kijken of de leerlingen wel aantekeningen maken of ik kan mijn iPad even aan een leerling geven, zodat hij het juiste antwoord op het bord kan invullen.

De organisatie van een school of een scholengemeenschap zal niet altijd even snel deze ontwikkelingen kunnen bijbenen. Het is ook voor een groot deel aan de leraren om aan te geven waar ze graag mee willen werken. Tegen de tijd dat de hele school is voorzien van bijvoorbeeld digibords, is de technologie vaak alweer achterhaald. Het is een kwestie van experimenteren met de verschillende tools om te achterhalen of iets wel of niet werkt. Technologie hoort het leven van de leraar makkelijker te maken. Je merkt al vrij snel of een bepaalde aanpak met deze middelen iets toevoegt aan de les. Wees niet bang om glorieus te falen en door de leerlingen geholpen te worden.

Hoe begin ik? 

Bij mijn collega’s merk ik dat het probleem niet is dat ze niet willen, maar meestal denken ze dat ze er de kennis of tijd niet voor hebben. Aan de andere kant hoor ik ook van leraren op andere scholen dat ze graag meer ICT willen gebruiken, maar dat het bestuur tegenstribbelt. Als je serieus wil beginnen met ICT-tools toepassen in de les, kan je de voorbeelden in de kaders gebruiken. Er is op het internet een hele hoop te vinden. Kijk daarom eerst naar de websites in de kaders om je op weg te helpen. ■

Blijf op de hoogte 

www.freetech4teachers.com

Een website waar dagelijks nieuwe (gratis) ICT-tools voor het onderwijs worden uitgelegd.

http://edte.ch/blog/interesting-ways 

Een verzameling van interessante manieren om verschillende ICT-tools te gebruiken in de les. De presentatie over Twitter heeft bijvoorbeeld op het moment 36 verschillende manieren om het in de les te gebruiken.

http://ipadders.eu

Mijn eigen website die ik gebruik om het docententeam van het Berlage Lyceum op de hoogte te houden van alle ontwikkelingen.

TIPS VOORDAT JE BEGINT 

• Verspil geen tijd in de les met het aanmelden bij de websites die je wil gebruiken. Als je wilt dat leerlingen een tool gaan gebruiken, zorg er dan voor dat ze zich er op tijd voor opgeven zodat ze een account aan kunnen maken als huiswerk. Hetzelfde geldt voor het downloaden van apps op de telefoons/ tablets.

• Bedenk bij elke tool die je gebruikt wat de meerwaarde ervan is. Waarom is dit beter dan pen en papier, en wat voegt het toe?

• Weet wat er wel en niet kan. Controleer van tevoren dat het lesmateriaal dat je gaat gebruiken wel werkt op jouw device. Websites met Flashvideos of animaties werken niet op telefoons.

• Wees flexibel. Er kunnen dingen fout gaan in de les en het kan ineens niet meer werken. Wees hierop voorbereid en heb of een back-upplan of improviseer en stap over op iets anders als het niet werkt.

 

VEELGEBRUIKTE TOOLS

Prezi: Op deze website kan je prachtige presentaties maken. In plaats van slides zoals bij PowerPoint, werk je op een groot canvas waardoor je in- en uit kunt zoomen door middel van een pad uit te stippelen. Ook leuk is de samenwerkfunctie, waarmee leerlingen tegelijkertijd in één Prezi kunnen samenwerken.

Socrative: Een website (en iPhone-/Android-app) waarmee je snel antwoorden kan genereren van leerlingen op een quiz die je vooraf hebt gemaakt. De antwoorden worden meteen naar je gemaild. Je kan het nog interactiever maken door leerlingen tegen elkaar te laten strijden in de ‘space race’.

Google Apps: Veel scholen zijn al overgestapt op Google Apps, een service die e-mail, websites, documenten, sites en nog veel meer aanbiedt. Maar je hoeft niet te wachten tot je hele school overstapt. Met alleen je Gmail kan je ook al van alle Google Apps-services gebruikmaken.

Geef een reactie

Vul je gegevens in of klik op een icoon om in te loggen.

WordPress.com logo

Je reageert onder je WordPress.com account. Log uit / Bijwerken )

Twitter-afbeelding

Je reageert onder je Twitter account. Log uit / Bijwerken )

Facebook foto

Je reageert onder je Facebook account. Log uit / Bijwerken )

Google+ photo

Je reageert onder je Google+ account. Log uit / Bijwerken )

Verbinden met %s

Volg

Ontvang elk nieuw bericht direct in je inbox.

Doe mee met 118 andere volgers

%d bloggers like this: